قانون مدنی – جلد دوم -دراشخاص -كتاب دهم – در حجر و قيمومت

قانون مدنی – جلد دوم -دراشخاص -كتاب دهم – در حجر و قيمومت

فهرست

فصل اول – در كليات

فصل دوم – در موارد نصب قيم و ترتيب آن

فصل سوم – در اختيارات و وظائف و مسئوليت قيم و حدود آن نظارت مدعي العموم در امور صغار و مجانين و اشخاص غير رشيد

فصل چهارم – در موارد عزل قيم

فصل پنجم – در خروج از تحت قيمومت

 

 فصل اول – در كليات

 

ماده۱۲۰۷
 اشخاص ذيل محجور و از تصرف در اموال و حقوق مالي خود ممنوع هستند :
۱- صغار .
۲- اشخاص غير رشيد.
۳- مجانين .
ماده۱۲۰۸
 غير رشيد كسي است كه تصرفات او در اموال و حقوقي مالي خود عقلائي نباشد.
‌‌‌‌‌‌ماده ۱۲۰۹- حذف شد .
‌‌ماده۱۲۱۰
 هيچكس را نميتوان بعد از رسيدن به سن بلوغ بعنوان جنون يا عدم رشد محجور نمود مگر آنكه عدم رشد يا جنون او ثابت شده باشد.
تبصره۱– سن بلوغ در پسر پانزده سال تمام قمري و در دختر نه سال تمام قمري است .
تبصره۲– اموال صغيري را كه بالغ شده است در صورتي ميتوان به او داد كه رشد او ثابت شده باشد.
ماده۱۲۱۱
 جنون بهر درجه كه باشد مجب حجر است .
ماده۱۲۱۲
 اعمال و اقوام صغير تاحدي كه مربوط به اموال و حقوق مالي او باشد باطل و بلا اثر است معذالك صغير مميز ميتواند تملك بلاعوض كند مثل قبول هبه و صلح بلاعوض و حيازت مباحات .
ماده۱۲۱۳
مجنون دائمي مطلقا و مجنون ادواري در حال جنون نميتواند هيچ تصرفي در اموال و حقوق مالي خود بنمايد ولو با اجازه ولي يا قيم خود لكن اعمال حقوقي كه مجنون ادواري در حال افاقه مينمايد نافذ است مشروط بر آنكه افاقه او مسلم باشد.
ماده۱۲۱۴
 معاملات و تصرفات غير رشيد در اموال خود نافذ نيست مگر با اجازه ولي يا قيم او اعم از آنكه اين اجازه قبلا داده شده باشد يا بعد از انجام عمل و معذلك تملكات بلاعوض از هر قبيل كه باشد بدون اجازه هم نافذ است .
ماده۱۲۱۵
 هر گاه كسي مالي را بتصرف صغير غير مميز و يا مجنون بدهد صغير يا مجنون مسئول ناقص يا تلف شدن آن مال نخواهد بود.
ماده۱۲۱۶
 هر گاه صغير يا مجنون يا غير رشيد باعث ضرر شود ضامن است .
ماده۱۲۱۷
 اداره اموال صغار و مجانين و اشخاص غير رشيد بعهده ولي يا قيم آنان است بطوري كه در باب سوم از كتاب هشتم و مواد بعد مقرر است .

 

 فصل دوم – در موارد نصب قيم و ترتيب آن

 

 

ماده۱۲۱۸
 براي اشخاص ذيل نصب قيم ميشود :
۱- براي صغاري كه ولي خاص ندارند.
۲- براي مجانين و اشخاص غير رشيد كه جنون يا عدم رشد آنها متصل بزمان صغر آنها بوده و ولي خاص نداشته باشند.
۳- براي مجانين و اشخاص غير رشيد كه جنون يا عدم رشد آنها متصل بزمان صغر آنها نباشد.
ماده۱۲۱۹
 هر يك از ابوين مكلف است در مواردي كه بموجب ماده قبل بايد براي اولاد آنها قيم معين شود مراتب را به دادستان حوزه اقامت خود و يا نماينده او اطلاع داده ، از او تقاضا نمايد كه اقدام لازم براي نصب قيم بعمل آورد.
ماده۱۲۲۰
در صورت نبودن هيچيك از ابوين يا عدم اطلاع آنها انجام تكليف مقرر در ماده قبل بعهده اقربائي است كه با شخص محتاج به قيم در يكجا زندگي مينمايند.
ماده۱۲۲۱
 اگر كسي بموجب ماده ۱۲۱۸ بايد براي او نصب قيم شود زن يا شوهر داشته باشد زوج يا زوجه نيز مكلف به انجام تكليف مقرر در ماده ۱۲۱۹ خواهند بود.
ماده۱۲۲۲
 در هر موردي كه دادستان بنحوي از انحاء بوجود شخصي كه مطابق ماده ۱۲۱۸ بايد براي او نصب قيم شود مسبوق گرديد بايد به دادگاه مدني خاص رجوع و اشخاصي را كه براي قيمومت مناسب ميداند به آن دادگاه مدني مزبور معرفي كند. دادگاه مدني خاص از ميان اشخاص مزبور يك يا چند نفر را بسمت قيم معين و حكم نصب او را صادر ميكند و نيز دادگاه مذكور ميتواند علاوه بر قيم يك يا چند نفر را بعنوان ناظر معين نمايد در اينصورت دادگاه بايد حدود اختيارت ناظر را تعيين كند. اگر دادگاه مدني خاص اشخاصي را كه معرفي شده اند معتمد نديد اشخاص ديگري را از دادسرا خواهد خواست .
ماده۱۲۲۳
 در مورد مجانين دادستان بايد قبلا ” رجوع به خبره كرده نظريات خبره را به دادگاه مدني خاص ارسال دارد. در صورت اثبات جنون دادستان به دادگاه رجوع ميكند تا نصب قيم شود در مورد اشخاص غير رشيد نيز دادستان مكلف است كه قبلا” بوسيله مطلعين اطلاعات كافيه در باب سفاهت او بدست آورده و در صورتي كه سفاهت را مسلم ديد در دادگاه مدني خاص اقامه دعوي نمايد و پس از صدور حكم عدم رشد براي نصب قيم به دادگاه رجوع نمايد.
ماده۱۲۲۴
 حفظ و نظارت در اموال صغار و مجانين و اشخاص غير رشيد مادام كه براي آنها قيم معين نشده بعهده مدعي العموم خواهد بود طرز حفظ و نظارت مدعي العموم بموجب نظامنامه وزارت عدليه معين خواهد شد.
ماده۱۲۲۵
 همين كه حكم جنون يا عدم رشد يكنفر صادر و بتوسط محكمه شرع براي او قيم معين گرديد مدعي العموم ميتواند حجر آنرا اعلان نمايد انتشار حجر هر كسي كه نظر بوضعيت دارائي او ممكن است طرف معاملات بالنسبه عمده واقع گردد الزامي است .
ماده۱۲۲۶
 اسامي اشخاصي كه بعد از كبر و رشد بعلت جنون يا سفه محجور ميگردند بايد در دفتر مخصوص ثبت شود مراجعه بدفتر مزبور براي عموم آزاد است .
ماده۱۲۲۷
 فقط كسي را محاكم و ادارات و دفاتر اسناد رسمي به قيمومت خواهند شناخت كه نصب او مطابق قانون توسط دادگاه بعمل آمده باشد.
ماده۱۲۲۸
 در خارج ايران قنسولي ايران و يا جانشين وي مي تواند نسبت به ايرانياني كه بايد مطابق ماده۱۲۱۸ براي آنها قيم نصب شود و در حوزه ماموريت او ساكن يا مقيم اند موقتا” نصب قيم كند و بايد تا ۱۰ روز پس از نصب قيم مدارك عمل خود را به وسيله وزارت امور خارجه به وزارت دادگستري بفرستند. نصب قيم مزبور وقتي قطعي ميگردد كه دادگاه مدني خاص تهران تصميمي كنسول يا جانشين او را تنفيذ كند.
ماده۱۲۲۹
 وظايف و اختياراتي كه بموجب قوانين و نظامات مربوطه در مورد دخالت مدعيان عمومي در امور صغار و مجانين و اشخاص غير رشيد مقرر است در خارج ايران بعهده مامورين قنسولي خواهد بود.
ماده۱۲۳۰
 اگر در عهود و قراردادهاي منعقده بين دولت ايران و دولتي كه مامور قنسولي ماموريت خود را در مملكت آن دولت اجرا ميكند ترتيبي بر خلاف مقررات دو ماده فوق اتخاذ شده باشد مامورين مذكور مفاد آن دو ماده را تا حدي كه با مقررات عهدنامه يا قرار داد مخالف نباشد اجرا خواهند كرد.
ماده۱۲۳۱
 اشخاص ذيل نبايد بسمت قيمومت معين شوند :
۱- كسانيكه خود تحت ولايت يا قيوميت هستند.
۲- كسانيكه بعلت ارتكاب جنايت يا يكي از جنحه‌هاي ذيل بموجب حكم قطعي محكوم شده باشند :
سرقت – خيانت در امانت – كلاهبرداري – اختلاس – هتك ناموس – يا منافيات عفت – جنحه نسبت باطفال – ورشكستگي بتقصير.
۳- كسانيكه حكم ورشكستگي آنها صادر و هنوز عمل ورشكستگي آنها تصفيه نشده است .
۴- كسانيكه معروف بفساد اخلاق باشند.
۵- كسيكه خود را اقربا طبقه اول او دعوائي بر محجور داشته باشند.
ماده۱۲۳۲
 با داشتن صلاحيت براي قيمومت اقربا محجور مقدم بر سايرين خواهند بود.
ماده۱۲۲۳
 زن نميتواند بدون رضايت شوهر خود سمت قيمومت را قبول كند.
ماده۱۲۳۴
 در صورتيكه محكمه بيش از يكنفر را براي قيمومت معين كند ميتواند وظايف آنها را تفكيك نمايد.

 

 فصل سوم- در اختيارات و وظائف و مسئوليت قيم و حدود آن نظارت مدعي العموم در امور صغار و مجانين و اشخاص غير رشيد

 

 

ماده۱۲۳۵
 مواظبت شخص مولي عليه و نمايندگي قانوني او در كليه امور مربوطه به اموال و حقوق مالي او با قيم است .
ماده۱۲۳۶
 قيم مكلف است قبل از مداخله در امور مالي مولي عليه صورت جامعي از كليه دارائي او تهيه كرده يك نسخه از آن را به امضاي خود براي دادستاني كه مولي عليه در حوزه آن سكونت دارد ، بفرستد و دادستان يا نماينده او بايد نسبت بميزان دارائي مولي عليه تحقيقات لازمه بعمل آورد.
ماده۱۲۳۷
 مدعي العموم يا نماينده او بايد بعد از ملاحظه صورت دارائي مولي عليه مبلغي را كه ممكن است خارج ساليانه مولي عليه بالغ بر آن گردد و مبلغي را كه براي اداره كردن دارائي مزبور ممكن است لازم شود معين نمايد قيم نميتواند بيش از مبالغ مزبور خرج كند مگر با تصويب مدعي العموم.
ماده۱۲۳۸
 قيمي كه تقصير در حفظ مال مولي عليه بنمايد مسئول ضرر و خساراتي است كه از نقصان يا تلف آن مال حاصل شده اگر چه نقصان يا تلف مستند بتفريط يا تعدي قيم نباشد.
ماده۱۲۳۹
 هرگاه معلوم شود كه قيم عامدا” مالي را كه متعلق بمولي عليه بوده جزو صورت دارائي او قيد نكرده و يا باعث شده است كه آن مال در صورت مزبور قيد نشود مسئول هر ضرر و خساراتي خواهد بود كه از اين حيث ممكن است به مولي عليه وارد شود بعلاوه در صورتيكه عمل مزبور از روي سوء نيت بوده قيم معزول خواهد شد.
ماده۱۲۴۰
 قيم نميتواند بسمت قيومت از طرف مولي عليه با خود معامله كند اعم از اينكه مال مولي عليه را بخود منتقل كند يا مال خود را به او انتقال دهد.
ماده۱۲۴۱
قيم نميتواند اموال غير منقول مولي عليه را بفروشد و يا رهن گذارد يا معامله كند كه در نتيجه آن مديون مولي عليه شود مگر با لحاظ غبطه مولي عليه و تصويب مدعي العموم در صورت اخير شرط حتمي تصويب مدعي العموم ملائت قيم مي باشد و نيز نميتواند براي مولي عليه بدون ضرورت و احتياج قرض كند مگر با تصويب مدعي العموم .
ماده۱۲۴۲
 قيم نميتواند دعوي مربوط به مولي عليه را بصلح خاتمه دهد مگر با تصويب مدعي العموم .
ماده۱۲۴۳
 در صورت وجود موجبات موجه دادستان ميتواند از دادگاه مدني خاص تقاضا كند كه از قيم تضميناتي راجع به اداره اموال مولي عليه بخواهد تعيين نوع تضمين بنظر دادگاه است. هرگاه قيم براي تعيين نوع تضمين حاضر نشد از قيموميت عزل ميشود .
ماده۱۲۴۴
 قيم بايد لااقل سالي يكمرتبه حساب تصدي خود را بمدعي العموم يا نماينده او بدهد و هرگاه در ظرف يكماه از تاريخ مطالبه مدعي العموم حساب ندهد بتقاضاي مدعي العموم معزول ميشود .
ماده۱۲۴۵
 قيم بايد حساب زمان تصدي خود را پس از كبر و رشد يا رفع حجر به مولي عليه سابق خود بدهد. هرگاه قيمومت او قبل از رفع حجر خاتمه يابد حساب زمان تصدي بايد به قيم بعدي داده شود .
ماده۱۲۴۶
قيم ميتواند براي انجام امر قيمومت مطالبه اجرت كند ميزان مزبور با رعايت كار قيم و مقدار اشتغالي كه از امر قيمومت براي او حاصل ميشود و محلي كه قيم در آنجا اقامت دارد و ميزان عايدي مولي عليه تعيين ميگردد.
ماده۱۲۴۷
 مدعي العموم ميتواند اعمال نظارت در امور مولي عليه را كلا” يا بعضا” به اشخاص موثق يا هيئت يا مؤسسه واگذار نمايد. شخص يا هيئت يا مؤسسه كه براي اعمال نظارت تعيين شده در صورت تقصير يا خيانت مسئول ضرر و خسارت وارده بمولي عليه خواهند بود .

فصل چهارم – در موارد عزل قيم

 

 

ماده۱۲۴۸
 در موارد ذيل قيم معزول ميشود :
۱- اگر معلوم شود كه قيم فاقد صفت امانت بوده و يا اين صفت از او سلب شود.
۲- اگر قيم مرتكب جنايت و يا مرتكب يكي از جنحه هاي ذيل شده و بموجب حكم قطعي محكوم گردد:
سرقت – خيانت در امانت – كلاهبرداري – اختلاس – هتك ناموس – منافيات عفت – جنحه نسبت به اطفال – ورشكستگي به تقصير يا تقلب .
۳- اگر قيم بعلتي غير از علل فوق محكوم بحبس شود بدينجهت نتواند امور مالي مولي عليه را اداره كند.
۴- اگر قيم ورشكسته اعلان شود .
۵- اگر عدم لياقت يا توانائي قيم در اداره اموال مولي عليه معلوم شود.
۶- در مورد مواد ۱۲۳۹ و ۱۲۴۳ و ۱۲۴۴ با تقاضاي مدعي العموم .
ماده۱۲۴۹
 اگر قيم مجنون يا فاقد رشد گردد منعزل ميشود.
ماده۱۲۵۰
 هرگاه قيم در امور مربوطه به اموال مولي عليه يا جنحه يا جنايت نسبت بشخص او مورد تعقيب مدعي العموم واقع شود محكمه بتقاضاي مدعي العموم موقتا”قيم ديگري براي اداره اموال مولي عليه معين خواهد كرد.
ماده۱۲۵۱
هرگاه زن بي شوهري ولو مادر مولي عليه كه بسمت قيمومت معين شده است اختيار شوهر كند بايد مراتب را در ظرف يكماه از تاريخ انعقاد نكاح به دادستان حوزه اقامت خود يا نماينده او اطلاع دهد . در اينصورت دادستان يا نماينده او ميتواند با رعايت وضعيت جديد آن زن تقاضاي تعيين قيم جديد و يا ضم ناظر كند.
ماده۱۲۵۲
 در مورد ماده قبل اگر قيم ازدواج خود را در مدت مقرر به مدعي العموم يا نماينده و اطلاع ندهد مدعي العموم ميتواند تقاضاي عزل او را بكند .

 فصل پنجم – در خروج از تحت قيمومت

 

 

ماده۱۲۵۳
 پس از زوال سبب كه موجب تعيين قيم شده قيمومت مرتفع ميشود.
ماده۱۲۵۴
 خروج از تحت قيمومت را ممكن است خود مولي عليه يا هر شخص ذينفع ديگري تقاضا نمايد، تقاضانامه ممكن است مستقيما” يا توسط دادستان حوزه‌اي كه مولي عليه در آنجا سكونت دارد يا نماينده او به دادگاه مدني خاص همان حوزه داده شود .
ماده۱۲۵۵
 در مورد ماده قبل مدعي العموم يا نماينده او مكلف است قبلا” نسبت به رفع علت تحقيقات لازمه بعمل آورده مطابق نتيجه حاصله از تحقيقات در محكمه اظهار عقيده نمايد. در مورد كساني كه حجر آنها مطابق ماده ۱۲۲۵ اعلان مي شود رفع حجر نيز بايد اعلان گردد.
ماده۱۲۵۶
رفع حجر هر محجور بايد در دفتر مذكور در ماده ۱۲۲۶ و در مقابل اسم آن محجور قيد شود.

 

 

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *